Pfand: Το σύστημα που κάνει τους Γερμανούς να επιστρέφουν τα μπουκάλια – Έρχεται και στην Ελλάδα η ανακύκλωση με εγγύηση;
Ένα άδειο μπουκάλι νερού δεν είναι σκουπίδι, αλλά μια μικρή αξία που μπορεί να αλλάξει την εικόνα των πόλεων
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ένα πλαστικό μπουκάλι νερού ή ένα κουτάκι αναψυκτικού δεν καταλήγει απλά στον κάδο απορριμμάτων.
Έχει αξία.
Αυτό είναι το βασικό σκεπτικό του γερμανικού συστήματος Pfand, ενός μοντέλου επιστροφής συσκευασιών που έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο εκατομμύρια πολίτες αντιμετωπίζουν την ανακύκλωση.
Η λογική είναι απλή:
Όταν αγοράζεις ένα προϊόν σε πλαστικό μπουκάλι ή κουτάκι, πληρώνεις ένα μικρό επιπλέον ποσό ως εγγύηση. Όταν επιστρέψεις τη συσκευασία στο ειδικό μηχάνημα του σούπερ μάρκετ, παίρνεις πίσω τα χρήματά σου.
Έτσι, το μπουκάλι παύει να είναι «σκουπίδι» και μετατρέπεται σε κάτι που έχει αξία.
Η στιγμή που ο πολίτης σκέφτεται δύο φορές πριν πετάξει ένα μπουκάλι
Σήμερα, πολλές φορές ένα άδειο μπουκάλι νερού καταλήγει:
- στο πεζοδρόμιο,
- σε μια πλατεία,
- σε μια παραλία,
- δίπλα σε έναν κάδο,
- ακόμη και στη θάλασσα.
Με ένα σύστημα όπως το Pfand, η σκέψη αλλάζει.
Ο πολίτης δεν βλέπει πλέον ένα άχρηστο πλαστικό αντικείμενο.
Βλέπει ένα μικρό ποσό χρημάτων που μπορεί να πάρει πίσω.
Η ερώτηση γίνεται:
«Γιατί να το πετάξω, αφού μπορώ να το επιστρέψω;»
Και αυτή η μικρή αλλαγή νοοτροπίας μπορεί να έχει τεράστια αποτελέσματα.
Πώς λειτουργεί το Pfand
Η διαδικασία είναι απλή:
- Αγοράζεις ένα προϊόν σε πλαστική ή μεταλλική συσκευασία.
- Πληρώνεις ένα μικρό ποσό εγγύησης.
- Κρατάς τη συσκευασία.
- Την επιστρέφεις σε ειδικό μηχάνημα.
- Παίρνεις πίσω την αξία της εγγύησης.
Τα μηχανήματα αναγνωρίζουν το barcode της συσκευασίας και εκδίδουν ένα κουπόνι, το οποίο χρησιμοποιείται στις αγορές. 
Τι σχεδιάζει να κάνει η Ελλάδα
Η Ελλάδα έχει σχεδιάσει την εφαρμογή ενός αντίστοιχου συστήματος, το οποίο ονομάζεται Σύστημα Εγγυοδοτικής Ανακύκλωσης (Deposit Return System – DRS).
Η φιλοσοφία είναι ίδια με το γερμανικό Pfand:
Ο καταναλωτής θα αγοράζει ένα προϊόν σε πλαστική ή μεταλλική συσκευασία ποτού και θα καταβάλλει ένα μικρό εγγυοδοτικό αντίτιμο, το οποίο θα επιστρέφεται όταν παραδίδει την άδεια συσκευασία.
Το σύστημα αφορά συσκευασίες όπως:
- πλαστικά μπουκάλια νερού,
- μπουκάλια αναψυκτικών,
- κουτάκια αλουμινίου,
- άλλες συσκευασίες ποτών έως 3 λίτρα.
Η επιστροφή θα γίνεται μέσω:
- αυτόματων μηχανημάτων επιστροφής στα σούπερ μάρκετ,
- ειδικών σημείων συλλογής,
- άλλων συμμετεχόντων καταστημάτων.
Στην Ελλάδα έχει ήδη δημιουργηθεί η DRS Hellas, ο φορέας που έχει αναλάβει την ανάπτυξη και οργάνωση του συστήματος πανελλαδικά.
Πόσο μπορεί να αλλάξει την εικόνα των δρόμων και των παραλιών;
Η Ελλάδα είναι μια χώρα με τεράστια ακτογραμμή και εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο.
Το πρόβλημα των πλαστικών απορριμμάτων είναι ιδιαίτερα έντονο τους καλοκαιρινούς μήνες.
Ένα σύστημα επιστροφής εγγύησης θα μπορούσε να σημαίνει:
✅ λιγότερα πλαστικά στις παραλίες
✅ λιγότερα σκουπίδια στους δρόμους
✅ μικρότερο κόστος καθαριότητας για τους δήμους
✅ περισσότερη και καλύτερη ανακύκλωση
✅ μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών
Φανταστείτε μια παραλία όπου αντί να βλέπουμε δεκάδες πλαστικά μπουκάλια στην άμμο, οι πολίτες τα κρατούν γιατί γνωρίζουν ότι έχουν αξία.
Τα πλεονεκτήματα του συστήματος 
1. Το σκουπίδι αποκτά οικονομική αξία
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πλεονέκτημα.
Η ανακύκλωση δεν βασίζεται μόνο στην οικολογική συνείδηση, αλλά και σε ένα πρακτικό κίνητρο.
2. Καθαρότερο υλικό για ανακύκλωση
Οι συσκευασίες συλλέγονται ξεχωριστά και μπορούν να αξιοποιηθούν καλύτερα.
3. Μείωση των απορριμμάτων
Λιγότερα μπουκάλια και κουτάκια καταλήγουν στο περιβάλλον.
4. Αλλαγή συμπεριφοράς
Οι πολίτες αποκτούν μια νέα καθημερινή συνήθεια.
Υπάρχουν όμως και δυσκολίες
Ένα τέτοιο σύστημα δεν είναι εύκολο να στηθεί.
Χρειάζονται:
- χιλιάδες μηχανήματα επιστροφής,
- συνεργασία με σούπερ μάρκετ και καταστήματα,
- σωστή μεταφορά και διαχείριση των συσκευασιών,
- ενημέρωση των πολιτών.
Επίσης, στην αρχή θα χρειαστεί χρόνος μέχρι να γίνει μέρος της καθημερινότητας.
Το μεγάλο ερώτημα: Θα πετύχει στην Ελλάδα;
Η εμπειρία άλλων χωρών δείχνει ότι μπορεί να λειτουργήσει.
Όμως η επιτυχία θα εξαρτηθεί από το πόσο εύκολη θα γίνει η επιστροφή για τον πολίτη.
Αν ο καταναλωτής μπορεί εύκολα, γρήγορα και κοντά στο σπίτι του να επιστρέψει τις συσκευασίες, τότε οι πιθανότητες επιτυχίας αυξάνονται σημαντικά.
Γιατί τελικά η αλλαγή δεν ξεκινά πάντα από μεγάλες αποφάσεις.
Μπορεί να ξεκινήσει από κάτι τόσο μικρό όσο ένα άδειο μπουκάλι νερού.
Ένα μπουκάλι που σήμερα πετάμε χωρίς δεύτερη σκέψη.
Αύριο μπορεί να έχει αξία.
