Ένα νέο μεγάλο πρόγραμμα ενίσχυσης της ανακύκλωσης δρομολογεί το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με τον σχεδιασμό να περιλαμβάνει περίπου 1.000 νέα απορριμματοφόρα αποκλειστικά για ανακυκλώσιμα υλικά, καθώς και εκατοντάδες χιλιάδες κάδους σε όλη τη χώρα.
Στόχος, όπως αναφέρεται, είναι η ενίσχυση των δήμων και η αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης, που στην Ελλάδα παραμένουν χαμηλά σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Όμως, πίσω από τους αριθμούς και τα εντυπωσιακά μεγέθη, προκύπτει ένα βασικό ερώτημα: θα αλλάξει πραγματικά κάτι στην πράξη;
Ένα μεγάλο στοίχημα που κρίνεται στην καθημερινότητα
Η προμήθεια εξοπλισμού είναι αναγκαία. Χωρίς απορριμματοφόρα και κάδους, καμία πολιτική δεν μπορεί να εφαρμοστεί.
Όμως η εμπειρία δείχνει ότι το πρόβλημα στην Ελλάδα δεν είναι μόνο η έλλειψη μέσων, αλλά κυρίως η ποιότητα της διαλογής στην πηγή.
Στην πράξη, σε πολλές περιοχές, παρατηρείται το ίδιο φαινόμενο:
- απορρίμματα που δεν διαχωρίζονται σωστά
- ανακυκλώσιμα που καταλήγουν ανακατεμένα
- και τελικά, μεγάλο μέρος του υλικού να χάνει την αξία του
Οι κάδοι δεν αρκούν από μόνοι τους
Ο σχεδιασμός για εκατοντάδες χιλιάδες νέους κάδους ανακύκλωσης είναι σημαντικός, όμως γεννά και έναν προβληματισμό.
Πολλοί επισημαίνουν ότι αντί για απλή αύξηση κάδων, θα έπρεπε να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση σε ένα πιο ουσιαστικό μοντέλο:
👉 συλλογή από την πηγή, από κάθε νοικοκυριό, με σαφείς κανόνες και πραγματικό έλεγχο
Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, η ανακύκλωση δεν βασίζεται απλώς σε δημόσιους κάδους στους δρόμους, αλλά σε συστήματα όπου:
- τα ρεύματα απορριμμάτων διαχωρίζονται αυστηρά στο σπίτι
- υπάρχει τακτική και εξειδικευμένη συλλογή
- και η ευθύνη είναι πιο άμεσα συνδεδεμένη με τον πολίτη
Το ελληνικό “στοίχημα” της ανακύκλωσης
Στην Ελλάδα, ένα από τα βασικά προβλήματα παραμένει ότι συχνά:
- τα “μπλε” ρεύματα επιβαρύνονται με σύμμεικτα απορρίμματα
- η ανακύκλωση υπονομεύεται από λάθος χρήσεις των κάδων
- και τελικά το κόστος και η προσπάθεια δεν αποδίδουν στο μέγιστο
Έτσι, υπάρχει ο κίνδυνος ακόμη και μια μεγάλη επένδυση σε εξοπλισμό να μην φέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα, αν δεν συνοδευτεί από ριζική αλλαγή νοοτροπίας και συστήματος διαχείρισης.
Το ζητούμενο
Το πρόγραμμα του ΥΠΕΝ μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα.
Όμως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσα απορριμματοφόρα θα αγοραστούν ή πόσοι κάδοι θα τοποθετηθούν.
Το ερώτημα είναι αν η χώρα θα περάσει από ένα σύστημα “κάδων στους δρόμους” σε ένα σύστημα πραγματικής διαλογής στην πηγή, με συμμετοχή και ευθύνη σε επίπεδο νοικοκυριού.
Γιατί μόνο τότε η ανακύκλωση παύει να είναι ένα σχέδιο στα χαρτιά και γίνεται πραγματικότητα στην πράξη. Αυτή την στιγμή ο μοναδικός Δήμος στην ελλάδα, ο Δήμος Σαρωνικού πραγματοποιεί ένα ευρωπαικό μοντέλο ανακύκλωσης. Με την διαλογή στην πηγή, σε κάθε σπίτι , και η αποκομμιδή πόρτα πόρτα.
