Η κυβέρνηση επανέρχεται σε αυστηρό έλεγχο των τιμών, εφαρμόζοντας νέο πλαφόν στα κέρδη καυσίμων και βασικών προϊόντων, σε μια προσπάθεια συγκράτησης των ανατιμήσεων μέχρι τα τέλη Ιουνίου 2026. Το μέτρο ενεργοποιείται άμεσα μέσω Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου και στοχεύει να περιορίσει φαινόμενα υπερβολικών κερδών σε συνθήκες γεωπολιτικής αβεβαιότητας και αυξημένου κόστους ζωής.
Από την πρώτη μέρα των ανακοινώσεων, οι επιχειρήσεις βρίσκονται σε πλήρη κινητοποίηση. Διοικήσεις και λογιστήρια εξετάζουν πώς θα επηρεαστούν τα περιθώρια κέρδους και ποιες προσαρμογές χρειάζονται στα τιμολόγιά τους. Το βασικό ερώτημα για τους καταναλωτές είναι αν σύντομα θα δούμε μειώσεις στις τιμές των αγαθών και των καυσίμων.
Τι αλλάζει με το νέο πλαφόν
Σε αντίθεση με προηγούμενες ρυθμίσεις, το νέο πλαφόν βασίζεται στον μέσο όρο των περιθωρίων κέρδους του 2025, όχι σε συγκεκριμένη ημερομηνία. Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να αυξήσουν το μεικτό περιθώριο κέρδους ανά προϊόν πέρα από τα επίπεδα που είχαν κατά μέσο όρο το προηγούμενο έτος.
Στον τομέα των καυσίμων, οι κανόνες είναι σαφείς:
-
Οι εταιρείες εμπορίας δεν μπορούν να προσθέτουν πάνω από 5 λεπτά του ευρώ ανά λίτρο στο κόστος προμήθειας από τα διυλιστήρια.
-
Τα πρατήρια δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν τα 12 λεπτά του ευρώ ανά λίτρο στην τιμή αγοράς τους.
-
Από το μέτρο εξαιρούνται το πετρέλαιο θέρμανσης, η βενζίνη 100 οκτανίων και το υγραέριο.
Η παραβίαση των κανόνων μπορεί να επιφέρει πρόστιμα έως και 5 εκατ. ευρώ, ενώ οι έλεγχοι καλύπτουν όλη την αλυσίδα εφοδιασμού.
Κερδισμένοι και χαμένοι
Η αγορά δείχνει ήδη ποιοι ωφελούνται και ποιοι πιέζονται από το νέο πλαφόν. Οι επιχειρήσεις που είχαν αυξήσει τις τιμές στις αρχές του έτους φαίνεται να βρίσκονται σε πιο ευνοϊκή θέση. Αντίθετα, όσοι διατήρησαν χαμηλές τιμές ίσως βρεθούν σε δυσκολότερη θέση, καθώς δεν έχουν περιθώρια για περαιτέρω προσαρμογές στα κέρδη τους.
Το νέο καθεστώς δεν απαγορεύει πλήρως τις αυξήσεις τιμών: αν αυξηθεί το κόστος παραγωγής (π.χ. ενέργεια ή πρώτες ύλες), οι επιχειρήσεις μπορούν να μετακυλήσουν μέρος του κόστους στους καταναλωτές. Δεν επιτρέπεται όμως η αύξηση του μεικτού κέρδους ανά προϊόν.
Το «αγκάθι» των προσφορών
Ένα από τα πιο δύσκολα σημεία αφορά τη χρήση προσφορών. Αν ένα προϊόν ανατιμηθεί, οι εταιρείες δεν θα μπορούν να το προωθήσουν μέσω ειδικών προσφορών. Αυτό επηρεάζει κυρίως τα σούπερ μάρκετ, όπου οι προσφορές αποτελούν βασικό εργαλείο ανταγωνισμού στα ράφια. Σε πολλές περιπτώσεις, οι επιχειρήσεις θα χρειαστεί να απορροφήσουν μέρος του κόστους, ελπίζοντας ότι η ρύθμιση θα παραμείνει προσωρινή.
Θα δούμε μειώσεις τιμών;
Εάν κάποια εταιρεία είχε στο παρελθόν αυξήσει τόσο το κόστος όσο και τα περιθώρια κέρδους της, θα υποχρεωθεί να μειώσει τιμές για να επανέλθει στα επίπεδα του 2025. Οι πρώτες μέρες εφαρμογής του μέτρου πιθανόν να είναι περίοδος προσαρμογής, ενώ οι εντατικοί έλεγχοι αναμένονται από την επόμενη εβδομάδα.
Στελέχη της αγοράς εκτιμούν: «Για δύο ή τρεις ημέρες μπορεί να υπάρξει σχετική επιείκεια, αλλά στη συνέχεια οι έλεγχοι θα είναι αυστηροί».
Αντιδράσεις και ανησυχίες
Οι αντιδράσεις είναι μικτές: θεσμικοί φορείς θεωρούν το πλαφόν αναγκαίο για την αποφυγή αισχροκέρδειας σε περιόδους διεθνών αναταράξεων, ενώ κάποιες επιχειρήσεις προειδοποιούν για πιθανές στρεβλώσεις.
Η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας τονίζει ότι ο κλάδος παραμένει ανταγωνιστικός χωρίς πλαφόν, με τον μέσο πληθωρισμό το 2025 να διαμορφώνεται στο 1,29%. Αντίθετα, επιχειρήσεις σε κλάδους με ήδη περιορισμένα περιθώρια κέρδους – όπως η αγορά καφέ – προειδοποιούν ότι το μέτρο μπορεί να φέρει δυσκολίες και πιθανά λουκέτα μικρότερων επιχειρήσεων.
Οι πρατηριούχοι υπογραμμίζουν ότι το κύριο πρόβλημα στις τιμές των καυσίμων είναι οι υψηλοί φόροι, όχι τα περιθώρια κέρδους.
Το στοίχημα της τρίμηνης διάρκειας
Όλοι στην αγορά ελπίζουν ότι το μέτρο θα παραμείνει προσωρινό, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα των τριών μηνών, χωρίς παράταση. Στελέχη εκφράζουν ανησυχία μόνο για το ενδεχόμενο να εξελιχθεί σε μόνιμο εργαλείο παρέμβασης στην αγορά.
