Με νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) που δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ, εισάγεται ένα αναμορφωμένο πλαίσιο για τη δωρεάν νομική καθοδήγηση αιτούντων άσυλο κατά το αρχικό στάδιο της διοικητικής διαδικασίας στην Ελλάδα.
Η ρύθμιση υπογράφεται από τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης και τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης.
Το νέο «Μητρώο Δικηγόρων Νομικής Καθοδήγησης»
Η βασική αλλαγή αφορά τη δημιουργία ειδικού μητρώου στο οποίο εντάσσονται δικηγόροι που θα έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν τη νομική καθοδήγηση. Πλέον, η διαδικασία δεν θα γίνεται γενικά από διαθέσιμους νομικούς ή δομές υποστήριξης, αλλά αποκλειστικά από πιστοποιημένους επαγγελματίες που πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Οι δικηγόροι αυτοί θα πρέπει να διαθέτουν ειδική επιμόρφωση, να τηρούν συγκεκριμένα ασυμβίβαστα και να υπόκεινται σε μηχανισμούς ελέγχου, ώστε να διασφαλίζεται ενιαία και θεσμικά ελεγμένη παροχή ενημέρωσης προς τους αιτούντες άσυλο.
Στόχος, σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, είναι η ομοιομορφία στην πληροφόρηση και η ενίσχυση της αξιοπιστίας της διαδικασίας από το πρώτο της στάδιο.
Οικονομικό κίνητρο για εθελούσια επιστροφή
Μία ακόμη διάσταση της ρύθμισης αφορά την αμοιβή των δικηγόρων. Προβλέπεται πρόσθετη αποζημίωση 250 ευρώ στην περίπτωση που, μετά τη συνεδρία νομικής ενημέρωσης, ο αιτών άσυλο επιλέξει την εθελούσια ή οικειοθελή επιστροφή στη χώρα καταγωγής του και αυτή ολοκληρωθεί.
Η πρόβλεψη αυτή εντάσσεται στη λογική ενίσχυσης των προγραμμάτων οικειοθελούς επιστροφής, τα οποία αποτελούν βασικό εργαλείο της μεταναστευτικής πολιτικής, καθώς θεωρούνται λιγότερο δαπανηρά και πιο ομαλά από τις αναγκαστικές επιστροφές.
Τι αλλάζει στη διαδικασία ασύλου
Με τη νέα ΚΥΑ, η νομική ενημέρωση των αιτούντων άσυλο:
- περνά σε πιο θεσμοθετημένο και πιστοποιημένο πλαίσιο,
- περιορίζεται σε ειδικά εγγεγραμμένους δικηγόρους,
- συνδέεται σε ορισμένες περιπτώσεις με διαδικασίες επιστροφής.
Σύμφωνα με την κυβερνητική λογική, η ρύθμιση στοχεύει στην καλύτερη οργάνωση της πρώτης πληροφόρησης των αιτούντων και στη μείωση καθυστερήσεων ή αποκλίσεων στη διαδικασία.
Αντιδράσεις και προβληματισμοί
Τέτοιου είδους ρυθμίσεις συνήθως προκαλούν συζητήσεις σε επίπεδο νομικών κύκλων και οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Από τη μία πλευρά, υποστηρίζεται ότι η τυποποίηση και η πιστοποίηση των δικηγόρων ενισχύει τη διαφάνεια και την ποιότητα της νομικής ενημέρωσης.
Από την άλλη, διατυπώνονται επιφυλάξεις για το κατά πόσο η σύνδεση της νομικής καθοδήγησης με την εθελούσια επιστροφή μπορεί να επηρεάζει την ουδετερότητα της ενημέρωσης ή να δημιουργεί έμμεσες κατευθύνσεις στη διαδικασία επιλογών των αιτούντων
Η νέα ΚΥΑ σηματοδοτεί μια πιο δομημένη και ελεγχόμενη προσέγγιση στη νομική υποστήριξη αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση θεσμικής αυστηροποίησης και καλύτερης διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών, με έμφαση στην οργάνωση, την πιστοποίηση και τα κίνητρα οικειοθελούς επιστροφής.
