Έντονα ερωτήματα προκαλεί η απόφαση της ΔΕΗ να προχωρήσει σε διαγωνισμό για την κατεδάφιση βασικών εγκαταστάσεων του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, του μεγαλύτερου λιγνιτικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής της χώρας.
Σύμφωνα με τον επίσημο διαγωνισμό της ΔΕΗ, οι προσφορές θα κατατεθούν έως τις 16 Ιουνίου 2026 και το έργο αφορά την κατεδάφιση και αποξήλωση των πέντε πύργων ψύξης των μονάδων Ι έως V, του κτιρίου του σπαστήρα, εγκαταστάσεων αποθήκευσης πετρελαίου και άλλων συνοδών υποδομών του σταθμού.
Το γεγονός αυτό σηματοδοτεί ένα νέο στάδιο στην απολιγνιτοποίηση της χώρας. Ωστόσο, πολλοί αναρωτιούνται εάν η πλήρης καταστροφή κρίσιμων ενεργειακών υποδομών είναι πράγματι η καλύτερη επιλογή για την Ελλάδα.
Ένα έργο δισεκατομμυρίων που οδηγείται στην κατεδάφιση
Ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου αποτέλεσε για δεκαετίες τη «ραχοκοκαλιά» του ελληνικού ηλεκτρικού συστήματος. Οι εγκαταστάσεις του κατασκευάστηκαν με τεράστιο κόστος για το ελληνικό κράτος και τη ΔΕΗ, ενώ επί χρόνια παρείχαν σημαντικό ποσοστό της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
Η σημερινή απόφαση για αποξήλωση των βασικών υποδομών προκαλεί εύλογα ερωτήματα:
- Γιατί δεν επιλέγεται η διατήρηση των εγκαταστάσεων σε κατάσταση εφεδρείας;
- Τι θα συμβεί σε περίπτωση μεγάλης ενεργειακής κρίσης ή παρατεταμένης έλλειψης φυσικού αερίου;
- Γιατί επιλέγεται η κατεδάφιση και όχι η διατήρηση των υποδομών ως στρατηγικό απόθεμα της χώρας;
Η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης
Η ενεργειακή κρίση που ξέσπασε στην Ευρώπη μετά το 2021 έδειξε ότι πολλές χώρες αναγκάστηκαν να επανενεργοποιήσουν ή να παρατείνουν τη λειτουργία λιγνιτικών και ανθρακικών μονάδων προκειμένου να διασφαλίσουν την ενεργειακή τους επάρκεια.
Ακόμη και χώρες που πρωτοστατούν στην πράσινη μετάβαση, όπως η Γερμανία, διατήρησαν συμβατικές μονάδες ως εφεδρεία για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο που προκαλεί τον μεγαλύτερο προβληματισμό: η Ελλάδα δεν περιορίζεται απλώς στην παύση λειτουργίας ορισμένων μονάδων, αλλά προχωρά στην κατεδάφιση κρίσιμων υποδομών, γεγονός που καθιστά πρακτικά αδύνατη οποιαδήποτε μελλοντική επανενεργοποίησή τους.
Η επίσημη λογική της απολιγνιτοποίησης
Από την άλλη πλευρά, η ευρωπαϊκή πολιτική για το κλίμα και οι ιδιαίτερα υψηλές χρεώσεις δικαιωμάτων εκπομπών CO₂ έχουν καταστήσει τις παλαιές λιγνιτικές μονάδες οικονομικά ασύμφορες. Η ΔΕΗ εδώ και χρόνια εφαρμόζει πρόγραμμα σταδιακής απόσυρσης των λιγνιτικών σταθμών και μετάβασης σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και φυσικό αέριο.
Υποστηρικτές της πολιτικής αυτής τονίζουν ότι οι μονάδες είναι παλαιές, ενεργοβόρες και ακριβές στη λειτουργία τους, ενώ η συντήρηση ανενεργών εγκαταστάσεων συνεπάγεται σημαντικό κόστος.
Το μεγάλο ερώτημα παραμένει
Παρά τα επιχειρήματα υπέρ της απολιγνιτοποίησης, η κατεδάφιση του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου αφήνει ένα κρίσιμο ερώτημα:
Σε μια εποχή γεωπολιτικών αναταράξεων, ενεργειακής αβεβαιότητας και αυξημένης εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα, είναι συνετό να εξαφανίζονται ολοκληρωτικά εγκαταστάσεις που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εθνική ενεργειακή εφεδρεία;
Η ΔΕΗ φαίνεται να θεωρεί ότι το κεφάλαιο του λιγνίτη έχει κλείσει οριστικά. Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί και πολίτες εκφράζουν την άποψη ότι πριν πέσουν οι μπουλντόζες, θα έπρεπε να υπάρξει ένας ευρύτερος δημόσιος διάλογος για το αν η χώρα μπορεί να στερηθεί οριστικά τέτοιες στρατηγικές υποδομές.
Γιατί όταν γκρεμιστούν οι πύργοι ψύξης και αποξηλωθούν οι εγκαταστάσεις, δεν θα υπάρχει πλέον δρόμος επιστροφής. Οι επιλογές που χάνονται σήμερα ίσως αποδειχθούν πολύτιμες σε μια μελλοντική ενεργειακή κρίση.
Προτεινόμενος τίτλος:
«ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου: Γιατί κατεδαφίζεται η μεγαλύτερη λιγνιτική μονάδα της χώρας; Τα ερωτήματα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας»
