Νέα ένταση καταγράφεται στις σχέσεις μεταξύ του Λευκού Οίκου και του αμερικανικού Κογκρέσου, μετά την απόφαση της κυβέρνησης του προέδρου Donald Trump να προχωρήσει στην πώληση αμερικανικών κινητήρων προς την Τουρκία για το μαχητικό αεροσκάφος πέμπτης γενιάς KAAN.
Σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, η συμφωνία αφορά δεκάδες κινητήρες General Electric F110, συνολικής αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων, οι οποίοι προορίζονται να εξοπλίσουν το τουρκικό πρόγραμμα ανάπτυξης του εγχώριου μαχητικού KAAN. Η κίνηση θεωρείται από πολλούς ως ένα σημαντικό πολιτικό και στρατηγικό «δώρο» προς την Άγκυρα, λίγες εβδομάδες πριν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ.
Γιατί είναι σημαντικοί οι κινητήρες
Το KAAN αποτελεί το πιο φιλόδοξο εξοπλιστικό πρόγραμμα της Τουρκίας, με στόχο τη δημιουργία ενός μαχητικού αεροσκάφους πέμπτης γενιάς που θα αντικαταστήσει σταδιακά τα F-16 της τουρκικής αεροπορίας. Παρότι η Άγκυρα εργάζεται παράλληλα στην ανάπτυξη εγχώριου κινητήρα, τα πρώτα αεροσκάφη βασίζονται στους αμερικανικούς F110, γεγονός που καθιστά την έγκριση των εξαγωγών κρίσιμη για την πορεία του προγράμματος.
Σφοδρές αντιδράσεις στο Κογκρέσο
Η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ έχει προκαλέσει αντιδράσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο. Πρωτοστάτης των αντιδράσεων είναι ο Δημοκρατικός βουλευτής Γκρέγκορι Μικς, ο οποίος έχει μπλοκάρει τη συμφωνία εκφράζοντας σοβαρές ανησυχίες για τη διατήρηση των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 από την Τουρκία, αλλά και για ζητήματα που αφορούν την Ελλάδα, τη Συρία και τη γενικότερη πολιτική της Άγκυρας στην περιοχή.
Ο ίδιος κατηγορεί την κυβέρνηση Τραμπ ότι παρακάμπτει τον θεσμικό έλεγχο του Κογκρέσου και αγνοεί τις ανησυχίες των νομοθετών σχετικά με την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το «αγκάθι» των S-400
Η βασική αιτία της αμερικανικής δυσπιστίας παραμένει η αγορά των ρωσικών S-400 από την Τουρκία. Η απόφαση αυτή είχε οδηγήσει στον αποκλεισμό της χώρας από το πρόγραμμα των F-35 και στην επιβολή κυρώσεων από τις ΗΠΑ.
Μάλιστα, αμερικανικός νόμος που ψηφίστηκε το 2020 απαγορεύει την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 όσο παραμένουν σε υπηρεσία οι S-400, καθώς η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι τα ρωσικά συστήματα μπορούν να συλλέξουν κρίσιμα δεδομένα για τα δυτικά μαχητικά αεροσκάφη.
Μπορεί το Κογκρέσο να σταματήσει τη συμφωνία;
Παρότι οι αντιδράσεις είναι έντονες, η αμερικανική νομοθεσία δίνει στον πρόεδρο σημαντικά περιθώρια να προχωρήσει σε εξοπλιστικές συμφωνίες ακόμη και όταν υπάρχουν αντιρρήσεις από μέλη του Κογκρέσου. Πηγές από την Ουάσιγκτον αναφέρουν ότι η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται αποφασισμένη να ολοκληρώσει τη συμφωνία τις επόμενες ημέρες, παρά τις ενστάσεις.
Γεωπολιτικές προεκτάσεις
Η εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την Τουρκία, καθώς ενισχύει το πρόγραμμα του KAAN σε μια περίοδο που η Άγκυρα επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη αμυντική αυτονομία και να μειώσει την εξάρτησή της από ξένους προμηθευτές. Παράλληλα, αναζωπυρώνει τις συζητήσεις για το κατά πόσο οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε περαιτέρω παραχωρήσεις προς την Τουρκία στο μέλλον, παρά τις διαφωνίες που εξακολουθούν να υπάρχουν σε ζητήματα ασφαλείας και συμμαχικών υποχρεώσεων.
Η υπόθεση αναμένεται να αποτελέσει ένα ακόμη πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ του Λευκού Οίκου και του Κογκρέσου, ενώ παρακολουθείται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και από την Ελλάδα, καθώς αφορά άμεσα τις στρατιωτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
